کتاب «بالتازار، ماجراجوی طاعون»، زندگی‌نامه پروفسور بالتازار، رئیس سابق انستیتو پاستور ایران، به کوشش دکتر احسان مصطفوی است؛ شخصی که سال‌ها پس از بالتازار، به انستیتو پاستور ایران قدم گذاشت و ادامه‌دهنده راه او شد. وی به دلیل احساس دِین نسبت به تلاش‌های بی‌دریغ استادش، این کتاب را بر اساس اسناد مکتوب انستیتو پاستور، دست‌نوشته‌های بالتازار و همسرش، عکس‌ها و فیلم‌های موجود از تحقیقات وی و با تکیه بیشتر بر زندگی‌نامه‌ای که ژان منبورگ، برادر همسر بالتازار نوشته است، به رشته تحریر درآورد.

چند ماه پس از استقرار بالتازار و همسرش در ایران، در سال ۱۳۲۵، قرارداد ریاست وی بر انستیتو پاستور، برای مدت پنج سال، منعقد شد. عنوان ریاست، لقبی پرطمطراق بود؛ بالتازار بیشتر به کشاورزی می‌مانست که باید نخست زمین را شخم بزند و علف‌های هرز را بیرون بکشد. یکی از مشکلاتی که بالتازار از بدو ورودش به انستیتو پاستور ایران، به صورت جدی با آن دست و پنجه نرم می‌کرد، مسئله کمبود بودجه بود. با همه این‌ها، او ناامید نشد و برای متحول کردن انستیتو، از هیچ کوششی فروگزار نکرد، تا آن‌جا که بدون دریافت حتی یک ریال از مبلغ قراردادش، با جدیت تمام در بازسازی بنای آن ‌کوشید و همه کارکنان را نیز، به کار وامی‌داشت و گاه حتی با در دست گرفتن جارو و سطل، به کارمندان بخش خدمات، طریقه شستن زمین را آموزش می‌داد.

با وجود بحران مالی مستدام در سازمان انستیتو پاستور ایران، بالتازار مأموریت اصلی خود را آغاز کرد و در سال ۱۳۲۹، نخستین تیم تحقیقاتی‌اش را به منظور آزمایش بر روی جوندگان و شناسایی دلیل آلودگی برخی از آنان به طاعون، راهی یکی از روستاهای دورافتاده کردستان کرد. تیم تحقیقاتی بالتازار که برای نجات جان مردمان نقاط محروم، سختی‌های راه‌های صعب‌العبور را به جان می‌خرید، برای استقرار خود در سایت مورد نظر، به دلیل بحران مالی، مجبور بود در خانه‌ای روستایی استقرار پیدا کند؛ جایی که میان سالن غذاخوری با اتاق نگهداری حیوانات جونده، تنها چند متر فاصله بود! علاوه بر تحقیقات نتیجه‌بخش بالتازار و تیم تحقیقاتی‌اش بر روی طاعون که جان بسیاری از ایرانیان را نجات داد، دستاورد مهم دیگر وی، تحقیق بر روی هاری و تجربه موفقش در به‌کارگیری سرم در کنار واکسن، برای درمان هارگزیدگان بود.

این دستاورد به حدی اهمیت داشت که از سال ۱۳۳۴، درمان زخم‌های عمیق به روش توام واکسن و سرم، وارد دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت شد. از دیگر خدمات بالتازار، نوشتن گزارشی درباره فلج اطفال و تأکید وی بر ضرورت وجود آزمایشگاه‌های مجهز برای اندازه‌گیری نمونه‌های سرم گرفته‌شده در ایران بود که سرانجام، به اجرای سراسری واکسیناسیون فلج اطفال در ایران انجامید. هر چند پروفسور بالتازار در سال ۱۳۳۹ ایران را ترک کرد، اما خدمات وی به ایرانیان، همچنان در خاطره مردم این مرز و بوم باقی مانده است.

منبع: تاریخ ایرانی